Küresel petrol piyasası, Hürmüz Boğazı’ndaki trafik durmasının getirdiği büyük bir arz şoku ile sarsılıyor. Bu durum, dünya genelindeki petrol akışının yaklaşık %20’sinin bu su yolundan geçtiği gerçeğiyle daha da önem kazanıyor. Washington ve Tahran arasında bir anlaşma umutları sürse de, savaşın üzerinden 100 gün geçmesine rağmen Hürmüz Boğazı’nda ticaret hala durma noktasında. Özellikle Orta Doğu petrolüne bağımlı olan Asya ülkeleri, bu krizin etkilerini hissetmeye başladı ve acil tasarruf tedbirleri almaya yöneldi.
KÜRESEL REZERVLER TEHLİKE ALTINDA
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), sanayileşmiş ülkelerin acil durum stoklarından 400 milyon varil petrol salımını organize etmesine rağmen dünya çapındaki petrol rezervleri hızla azalmakta. IEA Başkanı Fatih Birol, petrol stoklarının “sonsuz olmadığını” ve mevcut üretim kapasitesinin savaş öncesi seviyelere dönmesinin uzun zaman alacağını belirtti. ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verilerine göre, Aralık 2025 itibarıyla ülkelerin elindeki rezervler şu şekilde:
– Çin: Toplam 1,4 milyar varil (ticari ve devlet rezervleri dahil)
– ABD: Stratejik Petrol Rezervi’nde (SPR) 413 milyon varil, ticari stoklarda ise 411 milyon varil
– Japonya: Devlet kontrolündeki rezervlerde 263 milyon varil
– Hindistan: Stratejik rezervlerde 21 milyon varil (net ithalatı 74 gün karşılayacak düzeyde)
– Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, yasal olarak en az 90 günlük net ithalatı karşılamakla yükümlü ve IEA’nın koordine ettiği salımın %20’sini sağladı.
FİYAT ARTIŞLARI BASKISI
IEA’nın verilerine göre, küresel petrol stokları mart ve nisan aylarında toplam 246 milyon varil azalarak rekor bir düşüş kaydetti. Columbia Üniversitesi Küresel Enerji Politikası Merkezi uzmanı Antoine Halff, arz kesintilerinin devam etmesi durumunda en büyük etkilerin Orta Doğu’ya bağımlı Asya ülkeleri ile havacılık sektöründe görüleceğini vurguladı. RBC Capital Markets Stratejisti Helima Croft, Hürmüz Boğazı’nın yakında açılacağına dair beklentilerin gerçekçi olmadığını ifade etti. Haziran ayı boyunca kesintilerin devam etmesi halinde toplam ham petrol kaybının 1,5 milyar varile ulaşabileceğini öngördü. Böyle bir durum, petrol fiyatlarını 2008 yılındaki tarihi zirvelere yaklaştırabilir.
HÜKÜMETLERDEN TASARRUF TEDBİRLERİ
Bu süreçte bazı ülkeler tasarruf önlemleri almaya başladı. Filipinler, çalışma haftasını kısaltırken, Pakistan ulaşım kullanımını azaltarak yakıt tasarrufu sağlamaya çalıştı. Ancak stokların erimesine rağmen, hükümetler ikinci bir koordineli rezerv salımına sıcak bakmıyor. Fransa Maliye Bakanı Roland Lescure, çatışmanın süresi ve şiddeti netleşmeden yeni bir salımın mümkün olmayacağını belirtti. Enerji uzmanı Halff, stratejik rezervlerin de bir sınırı olduğu konusunda uyarıda bulundu.
ABD’DE REZERVLER DÜŞÜYOR
ABD’deki rezervlerdeki erime ise dikkat çekici boyutlara ulaştı. 29 Mayıs 2026 itibarıyla, ABD Stratejik Petrol Rezervi’nden (SPR) 8 milyon varil daha tahliye edilerek toplam seviye 357,1 milyon varile geriledi ve bu, Ocak 2024’ten bu yana en düşük seviyeye işaret ediyor. ABD Enerji Bakanı Wright, çatışma sona erdikten sonra rezervlere 40 milyon varil ekleyeceklerini açıkladı. Ancak Capital Economics Başekonomisti Neil Shearing, mevcut tüketim hızına göre ticari petrol stoklarının Haziran sonuna kadar kritik seviyelere inebileceği konusunda uyarıda bulundu.
DONDURULMUŞ İRAN VARLIKLARI VE POLİTİK ETKİLER
Bu durumda, dondurulmuş İran varlıkları ve geçmişteki siyasi müdahalelerin etkileri de göz önünde bulundurulmalı. Petrol rezervlerinin azalması ve arz kesintilerinin artması, dünya genelinde enerji fiyatlarını yükseltebilir ve ekonomik belirsizlik yaratabilir. Uzmanlar bu durumu dikkatle izliyor ve olası sonuçlarını değerlendiriyor.
